امن‌ترین مسیر حمل کالا از چین به ایران در شرایط فعلی چیست؟

از ابتدای جنگ رمضان تاکنون تنگه هرمز با خطرات امنیتی جدی روبه‌رو است، تحریم‌ها ادامه دارد و فضای منطقه پرتنش است، این سوال برای بازرگانان و واردکنندگان پیش می‌آید که امن ترین مسیر حمل از چین به ایران کدام است؟ آیا روش دریایی که در گذشته بسیار معمول بود دیگر کاربردی ندارد؟ در این مطلب مسیرهای موجود برای حمل کالا از چین به ایران را بررسی می‌کنیم و می‌بینیم کدام گزینه در حال حاضر امن‌تر ارزیابی می‌شود.

چرا مسیر دریایی حمل از چین به ایران پرریسک شده است؟

مسیر دریایی از بنادر چین (شانگهای، نینگبو، شنژن و گوانگ‌ژو) به بنادر جنوبی ایران مثل بندرعباس، همچنان وجود دارد، اما شرایط آن تغییر کرده است. تنش‌های نظامی، کاهش چشمگیر تردد کشتی‌ها، افزایش هزینه‌های بیمه جنگ و نگرانی از مین‌گذاری یا حملات احتمالی، این مسیر را برای بسیاری از صاحبان کالا پرریسک کرده است. حتی برخی خطوط کشتیرانی بزرگ چینی ترجیح داده‌اند از عبور مستقیم از تنگه هرمز خودداری کنند یا از روش‌های جایگزین مثل انتقال کشتی‌به‌کشتی در خارج از خلیج فارس استفاده کنند.

به همین دلیل، توجه به مسیرهای زمینی و ریلی که از تنگه هرمز عبور نمی‌کنند، به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.

مسیر ریلی و زمینی آسیای مرکزی؛ گزینه امن‌تر فعلی حمل کالا از چین به ایران

در حال حاضر، مسیر ریلی که از چین آغاز می‌شود، از قزاقستان و ترکمنستان عبور می‌کند و از مرزهای شمالی ایران وارد کشور می‌شود، به‌عنوان امن‌ترین گزینه عملی شناخته می‌شود. این مسیر از آب‌های خلیج فارس و تنگه هرمز دور است و وابستگی به کشتیرانی بین‌المللی پرریسک را حذف می‌کند.

دو شاخه اصلی این کریدور:

مسیر خورگوس (مرز چین و قزاقستان) ← قزاقستان ← ترکمنستان ← مرز اینچه‌برون (استان گلستان)

مسیر مشابه که از مرز سرخس وارد ایران می‌شود و به شبکه ریلی داخلی متصل می‌گردد.

کالاها از مراکز لجستیکی چین مثل شی‌آن یا ایوو بارگیری می‌شوند و پس از طی مسیر ریلی، به بنادر خشک مثل آپرین (نزدیک تهران) یا سایر نقاط شبکه ریلی ایران می‌رسند. زمان حمل در شرایط بدون اختلال بین ۱۵ تا ۲۵ روز گزارش شده و در برخی برآوردها حتی کمتر از این رقم هم اعلام شده است. این زمان نسبت به مسیر دریایی سنتی که در شرایط فعلی ممکن است طولانی‌تر شود، قابل رقابت است.

مزیت اصلی این مسیر، دوری از ریسک‌های دریایی است. البته هزینه‌ها معمولاً بالاتر از حمل دریایی کلاسیک است و ظرفیت آن هنوز محدودتر از مسیر دریایی محسوب می‌شود. همچنین تفاوت عرض خطوط ریلی در کشورهای مسیر، نیاز به تعویض بوژی یا جابه‌جایی کانتینر را ایجاد می‌کند که کمی به زمان و هزینه اضافه می‌کند.

مسیر ترکیبی دریای خزر برای حمل از چین به ایران

گزینه دیگر، حمل ترکیبی است؛ کالا ابتدا با قطار یا کامیون به بندر آکتائو در قزاقستان منتقل می‌شود و سپس از طریق دریای خزر به بنادر شمالی ایران مثل انزلی یا امیرآباد می‌رسد. این مسیر هم از تنگه هرمز کاملاً دور است و برای برخی محموله‌ها گزینه مناسبی به شمار می‌رود. زمان آن معمولاً در محدوده سه تا چهار هفته قرار دارد.

امن ترین مسیر حمل کالا از چین به ایران در یک نگاه

امن ترین مسیر حمل کالا از چین به ایران

اگر اولویت اول امنیت باشد و حجم بار خیلی بزرگ نباشد، مسیر ریلی آسیای مرکزی فعلا منطقی‌ترین انتخاب برای حمل کالا از چین به ایران به حساب می‌آید. البته این مسیر نمی‌تواند جایگزین کامل حجم عظیم حمل دریایی شود، اما در شرایط فعلی برای بخش قابل توجهی از محموله‌ها کاربردی شده است. پیشنهاد این است که:

 – با فورواردرهایی کار کنید که تجربه در مسیرهای آسیای مرکزی دارند؛

– بیمه مناسب برای مسیر زمینی و ریلی تهیه کنید؛

 شرایط منطقه هنوز ناپایدار است و ممکن است در ماه‌های آینده تغییر کند، بنابراین برای تصمیم نهایی بهتر است آخرین وضعیت را از منابع معتبر مانند سایت های بازرگانی نظیر شرکت بازرگانی راهکار تجارت پایا و یا شرکت بازرگانی زارعی استعلام کنید.